Bài viết

Thừa điện và câu chuyện dự báo

Nhà máy thủy điện Nho Quế 3 đã hoàn thành việc tích nước lòng hồ, chuẩn bị phát điện vào cuối năm nay. Ảnh: Thanh VũNhiều năm trở lại đây, điện luôn ở trong tình trạng thiếu hụt công suất dù đã phải huy động tối đa tất cả các nguồn điện, kể cả điện chạy dầu có giá cao. Nhưng năm nay bỗng có diễn biến khác thường: Cả mùa khô không phải cắt giảm điện. Mùa mưa đến sớm hơn, lũ về dâng cao mức nước các hồ chứa, các nhà máy thủy điện lớn, nhỏ phát huy hết công suất hiện có. Nguồn thủy điện dồi dào khiến các nhà máy nhiệt điện không phải huy động tối đa theo kế hoạch. Hay nói cách khác là các nhà máy này đang “thừa điện”. Tuy nhiên, một thực tế đáng bàn, là không phải tất cả đều vui khi “thừa điện”…

Vui khi thừa điện nhưng thực tế cũng đặt ra bài toán cần giải quyết trong dài hạn cho ngành điện và các nhà đầu tư về công tác dự báo, quy hoạch cũng như đầu tư, vận hành, phát triển nguồn điện…

Hoạt động sản xuất điện của các nhà máy nhiệt điện thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) và Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) vài tháng qua có gặp khó khăn hơn so với cùng kỳ năm ngoái do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) giảm huy động điện, đặc biệt kể từ thời điểm đầu mùa mưa đến nay. Đại diện Tổng Công ty Điện lực dầu khí thuộc PVN cho biết, trong 7 tháng qua, EVN đã giảm mua của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam khoảng 423 triệu kWh. Sản lượng điện EVN huy động từ các nhà máy thuộc Tổng Công ty Điện lực dầu khí chỉ đạt khoảng 90% của kế hoạch mà hai bên đã đề ra. Còn đại diện của Tổng Công ty Điện lực Than - Khoáng sản cũng cho biết, lượng điện EVN mua từ các nhà máy thuộc Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam trong tháng 7 chỉ bằng 70% sản lượng của tháng 6 và dự kiến sẽ còn giảm hơn trong tháng 8, tháng 9...

Lý giải về việc giảm huy động nguồn điện từ các nhà máy nhiệt điện của hai tập đoàn này, theo ông Đào Văn Hưng - Chủ tịch Hội đồng thành viên EVN, có 2 lý do: Thứ nhất, nhu cầu điện cho phát triển kinh tế tăng trưởng thấp hơn nhiều so dự báo hồi đầu năm. Cụ thể, tăng trưởng điện chỉ đạt khoảng hơn 9% trong khi dự báo nhu cầu lên tới 15%. Thứ hai là thời tiết thuận lợi, mùa mưa nước về nhiều nên các nhà máy thủy điện chạy hết công suất. Trong tình thế đó, EVN ưu tiên huy động nguồn điện giá rẻ nhằm giảm lỗ cho Nhà nước cũng như áp lực giá cho người tiêu dùng. Ông Hưng chia sẻ: “Tôi nghĩ tập đoàn nào cũng vậy, khi xây dựng bất cứ một công trình, nhà máy nào cũng đều mong muốn phát huy hết công suất. Đó là mong muốn chính đáng. Tuy nhiên, nếu xét về lợi ích của cộng đồng, của nhân dân thì phải tính toán. Bởi vì, có tới 7 chục đến 8 chục nhà máy điện có giá thành từ thấp đến cao khác nhau. Nếu như chúng ta không tận dụng những nhà máy có giá thành thấp, mà huy động nhà máy có giá thành cao, thì trước hết sẽ gây thiệt hại cho Nhà nước, vì lỗ của EVN chính là lỗ của Chính phủ chứ không phải của một doanh nghiệp đơn thuần. Cái thứ hai là nếu chúng ta huy động than, khí thì cũng sẽ dẫn đến cạn kiệt tài nguyên. Ngày hôm nay chúng ta không thấy, nhưng 10 năm nữa chúng ta sẽ thấy xót xa, và sẽ phải trả lời câu hỏi, tại sao chúng ta lại không dùng nước để phát điện khi thừa nước? Điều này, đồng nghiệp của chúng tôi đã chia sẻ với nhau. Nhưng để cho cộng đồng hiểu việc làm của ngành điện nói chung vẫn còn những khó khăn…”.

Về phía Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam, ông Nguyễn Tiến Vinh, Trưởng ban Điện cho biết, Tập đoàn Dầu khí dành ưu tiên để sớm đưa một số công trình hoàn thành vào vận hành để có được sản lượng theo đúng hợp đồng đã ký kết với EVN. “Nhu cầu của toàn bộ hệ thống mà giảm xuống thì khả năng huy động thực tế của mỗi thành viên ở trong hệ thống ấy cũng bị giảm theo tỷ lệ tương ứng. Do vậy, thực tế đang đặt ra thách thức trong việc hoàn thành kế hoạch. Ai cũng hiểu, đây là khách quan của hệ thống. Với tất cả tinh thần chia sẻ, 2 bên chúng tôi đang phối hợp chặt chẽ với nhau để tối ưu hóa quá trình vận hành…”, ông Vinh hy vọng.

Với sản lượng điện bán ra bị giảm sút hơn 30%, Vinacomin rơi vào tình thế khó khăn hơn. Khi EVN tận dụng nguồn điện từ thủy điện do giá thành rẻ cũng đồng nghĩa với việc Vinacomin gặp khó do không bán được điện sau khi đã đầu tư lớn vào các nhà máy nhiệt điện. Hiện đã có một số lò đốt của Vinacomin phải ngừng hoạt động. Vinacomin còn khó thêm khi EVN vẫn còn nợ hơn 5.000 tỷ đồng chưa trả được do mua than - điện trước đó.

Nhiều chuyên gia trong ngành năng lượng cho rằng, việc nhiều năm rồi mới có được năm đủ điện, thậm chí thừa điện cho sản xuất và tiêu dùng là điều đáng mừng. Và theo quy luật thị trường điện thì phải có dư dự phòng để có cạnh tranh. Tuy nhiên, việc thừa điện, cho dù do khách quan của nền kinh tế và do thời tiết, cũng cần được tính toán, cân nhắc để vừa đảm bảo lợi ích quốc gia, vừa đảm bảo khuyến khích đầu tư vào ngành điện.

GS. Viện sĩ. TSKH Trần Đình Long, Phó Chủ tịch Hiệp hội Điện lực Việt Nam khuyến cáo, nhà đầu tư cần thực hiện đúng nguyên tắc phải ký được hợp đồng mua bán điện với EVN trước khi xây dựng nhà máy điện để không gặp rủi ro theo biến động của thời tiết hay biến động của nhu cầu như tình trạng hiện nay. Ông Long nói: “Về nguyên tắc, xây dựng các nhà máy điện khác với các nhà máy khác là nếu không có khách hàng tiêu thụ thì không thể chạy được. Vì vậy, doanh nghiệp, đặc biệt là thành phần kinh tế ngoài quốc doanh, muốn tham gia vào xây dựng các nhà máy điện thì phải ký được hợp đồng mua bán điện trước khi khởi công xây dựng. Đấy cũng là thông lệ quốc tế. Mình đôi khi cứ hứng lên là làm, bất chấp một số những nguyên tắc cơ bản của nó…”.

Đủ điện để đáp ứng nhu cầu đất nước, có thừa một lượng điện từ 20-25% để dự phòng cho hệ thống, là một yêu cầu lý tưởng để có được thị trường điện cạnh tranh thực thụ. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng, việc thừa điện có nguyên nhân là vì dự báo chưa chuẩn xác. Vì vậy, cùng với việc kêu gọi, tăng cường đầu tư vào các nhà máy điện, việc tính toán một cách khoa học về nhu cầu điện trên cơ sở cân đối tăng trưởng điện/GDP với tiêu dùng tiết kiệm để đầu tư vào các công trình nguồn điện nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích của cả Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng cũng như sử dụng hiệu quả, tiết kiệm các nguồn năng lượng sơ cấp cho sản xuất điện đang ngày càng cạn kiệt là vấn đề không chỉ đơn thuần là dự báo. Câu chuyện dự báo thêm một lần nữa được đặt ra với ngành điện từ chuyện được cho là hy hữu hiện nay: Thừa điện!./.

Theo: Tiếng nói Việt Nam

Tìm kiếm

Thư viện Video Clip

Hỗ trợ khách hàng

EOffice

Thăm dò nhận xét

Theo Quý vị, hiện nay phương thức thanh toán tiền điện nào là thuận tiện nhất?

Lần bình chọn cuối cùng

Trang tin điện tử

http://pcbentre.evnspc.vn
Cơ quan chủ quản
Tổng Công ty Điện lực Miền Nam
Số giấy phép: 30/GP-TTĐT, cấp ngày 28/02/2012

Trưởng ban biên tập
Trần Minh Tâm